กลับไปหน้าแสดงหมวดหมู่ทั้งหมด

ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

History & Culture

สื่อรวบรวมเรื่องราวประวัติศาสตร์ สังคม และมรดกทางวัฒนธรรม

ศิลปะทวารวดี-วัฒนธรรมพุทธศาสนายุคแรก

ศิลปะทวารวดี-วัฒนธรรมพุทธศาสนายุคแรก

การตีความเรื่องราวประวัติศาสตร์ผ่านข้อมูลหลักฐานของอดีตในดินแดนประเทศไทย ยังเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันอยู่มากในแวดวงวิชาการ ซึ่งความคิดเห็นและมุมมองที่หลากหลายนั้น นับเป็นการแยกออกทางความคิดที่อย่างหนึ่ง อันจะนำไปสู่ความงอกงามในการศึกษานั้น ๆ ต่อไป เช่นเดียวกับวัตถุประสงค์ของสำนักพิมพ์เมืองโบราณที่พยายามนำเสนอความคิดเห็นใหม่และมุมมองที่หลากหลาย เพื่อกระตุ้นให้เกิดการค้นคว้าข้อมูลใหม่ ๆ ที่จะนำมาสนับสนุนหรือท้าทายกันในเชิงความคิด เกิดเป็นประเด็นการปรับมุมมองที่หลากหลายได้ เช่นเดียวกับที่อาจารย์ น. ณ ปากน้ำ และอาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม ได้เคยนำเสนอเรื่องราวของเมืองโบราณว่า มีอยู่จริงจนกลายเป็นที่ยอมรับไปในปัจจุบันหนึ่งชุดความคิด และข้อเสนอ ดังกล่าวยังส่งผลต่อความเข้าใจและการกำหนดรูปแบบและหรือยุคสมัยในการศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะ ซึ่งยังนำไปสู่ผู้นำทางปัญญาต่อ ๆ ไป ประจุดคลื่นใหม่อีกรูปแบบหนึ่งแล้วเกิดคลื่นลูกใหม่หลังนั้น หนังสือ ศิลปะทวารวดี : วัฒนธรรมพุทธศาสนายุคแรกเริ่มในดินแดนไทย เล่มนี้ เป็นหนังสืออีกเล่มหนึ่งที่น่าสนใจ ซึ่งผู้เขียนได้เสนอเมืองโบราณนามว่า “ทวารวดี” ผ่านการศึกษาทั้งจากภาคสนาม ศิลปวัตถุ และโบราณสถาน ด้วยมุมมองด้านประวัติศาสตร์ศิลปะ เพื่อให้ทราบถึงสังคมและวัฒนธรรมในอดีตได้ชัดเจนขึ้น และแม้สำนักพิมพ์เมืองโบราณจะได้เคยนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับ “ทวารวดี” มาแล้วก็ตาม แต่หนังสือเล่มนี้ยังมีอีกหลายมุมมองที่น่าสนใจ สำนักพิมพ์เมืองโบราณ เป็นอีกหนึ่งที่พิมพ์ที่จะแพร่ความคิดของนักวิชาการและผู้สนใจศึกษาเรื่องราวต่าง ๆ ได้มาแสดงความคิดเห็นในปัจจุบันทั่วไปได้รับรู้ และหวังว่าความคิดเห็นเหล่านี้จะก่อมาจากสู่ความรู้ที่เป็นประโยชน์แก่อนาคตและประเทศชาติต่อไป

Administrator 01/02/2026
199 ครั้ง 113 ดาวน์โหลด
พัฒนาการทางวัฒนธรรมของเมืองนครปฐมโบราณในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19

พัฒนาการทางวัฒนธรรมของเมืองนครปฐมโบราณในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19

พัฒนาการทางวัฒนธรรมของเมืองนครปฐมโบราณก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 งานวิจัยนี้ศึกษาการพัฒนาวัฒนธรรมของเมืองนครปฐมโบราณ ตั้งแต่ยุคแรกเริ่มจนถึงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 โดยวิเคราะห์จากข้อมูลโบราณคดี 3 แห่ง ได้แก่ ทวารวดี, แหล่งท้องถิ่น และแหล่งในเขตศาสนสถาน ผลการศึกษาพบว่าการพัฒนาแบ่งได้เป็น 4 ระยะสำคัญ คือ ระยะที่ 1 (พุทธศตวรรษที่ 8–11) เป็นช่วงก่อนการสร้างเมือง มีชุมชนขนาดเล็กตั้งอยู่ตามแหล่งน้ำและพื้นที่ราบ เป็นรากฐานสู่การเกิดเมืองในเวลาต่อมา ระยะที่ 2 (พุทธศตวรรษที่ 12–13) ช่วงเริ่มต้นของวัฒนธรรมอินเดีย มีอิทธิพลต่อการพัฒนาเมืองและชุมชนขนาดใหญ่ เกิดศิลปกรรมในศาสนสถานจำนวนมาก สะท้อนความรุ่งเรืองของนครปฐมโบราณ ระยะที่ 3 (พุทธศตวรรษที่ 14–16) วัฒนธรรมทวารวดีเจริญสูงสุด มีการสร้างศาสนสถานขนาดใหญ่และศิลปกรรมงดงามมากมาย ก่อนจะเริ่มเสื่อมลงเมื่อสิ้นสุดช่วงนี้ ระยะที่ 4 (พุทธศตวรรษที่ 17–18) ช่วงปลายวัฒนธรรมทวารวดี มีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและศิลปกรรม ผสมผสานอิทธิพลจากภายนอก นครปฐมลดบทบาทลงและถูกทิ้งร้างในเวลาต่อมา โดยสรุป งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าพัฒนาการทางวัฒนธรรมของนครปฐมโบราณเกิดจากการผสมผสานของท้องถิ่นกับอิทธิพลอินเดีย ค่อย ๆ พัฒนาเป็นศูนย์กลางสำคัญของวัฒนธรรมทวารวดี ก่อนจะเสื่อมลงและถ่ายทอดอิทธิพลต่อภูมิภาคอื่นในประเทศไทยต่อไป

Administrator 01/02/2026
272 ครั้ง 167 ดาวน์โหลด
ประวัติศาสตร์จังหวัดนครปฐม: อู่อารยธรรมสุวรรณภูมิ

ประวัติศาสตร์จังหวัดนครปฐม: อู่อารยธรรมสุวรรณภูมิ

เอกสารประวัติศาสตร์จังหวัดนครปฐม เมืองโบราณที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน ตั้งแต่สมัยอาณาจักรทวารวดี พระปฐมเจดีย์ และวัฒนธรรมท้องถิ่นที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน รวบรวมข้อมูลทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี และวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดนครปฐม

Administrator 01/02/2026
374 ครั้ง 195 ดาวน์โหลด
การศึกษาคติความเชื่อของชุมชนโบราณสมัยทวารวดีในลุ่มแม่น้ำแม่กลองและท่าจีน กรณีศึกษาจากพระพิมพ์ดินเผา

การศึกษาคติความเชื่อของชุมชนโบราณสมัยทวารวดีในลุ่มแม่น้ำแม่กลองและท่าจีน กรณีศึกษาจากพระพิมพ์ดินเผา

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา ลุ่มแม่น้ำแม่กลองและท่าจีน ครอบคลุมพื้นที่บริเวณด้านตะวันตกของลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่จังหวัดกาญจนบุรี ราชบุรี นครปฐม มาจนถึงจังหวัดสมุทรสาคร ลักษณะทางภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบลุ่มกว้างขวาง มีลำน้ำซึ่งไหลผ่านหลายสาย บางส่วนของพื้นที่ราบนี้ก็มีภูเขาน้อยหน่อตั้งกระจายอยู่ ลักษณะพื้นที่ที่กล่าวนี้ ถือว่าเป็นพื้นที่เหมาะสมสำหรับการตั้งถิ่นฐานของชุมชนโบราณ เพราะมีความอุดมสมบูรณ์ และมีพื้นที่เป็นเส้นทางติดต่อค้าขายกับภูมิภาคอื่น ๆ ได้ ลำน้ำใหญ่ที่สำคัญในบริเวณนี้ได้แก่ แม่น้ำแม่กลอง มีจุดเริ่มต้นตั้งแต่ตำบลปากแพรก อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ที่ซึ่งแม่น้ำ 2 สาย คือ แม่แคะใหญ่และแม่แคะน้อยมาบรรจบกัน เกิดเป็นแม่น้ำสายใหญ่คือ แม่กลอง ซึ่งไหลมาบังอำเภอท่าม่วง ท่ามะกา เข้าสู่จังหวัดราชบุรีที่อำเภอบ้านโป่ง ต่อมามีอำเภอโพธาราม ผ่านเข้าสู่อำเภอเมืองราชบุรี ก่อนจะไหลออกอ่าวไทยที่จังหวัดสมุทรสงคราม แม่น้ำท่าจีน แยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาที่อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ไหลลงมาทางทิศใต้เข้าสู่เขตจังหวัดสุพรรณบุรี ผ่านอำเภอศรีประจันต์ สามชุก ศรีประจันต์ ผันตัวเข้าสู่จังหวัดนครปฐม แล้วไหลลงสู่ทะเลอ่าวไทยที่จังหวัดสมุทรสาคร นอกจากนี้ บริเวณลุ่มน้ำแม่กลองและท่าจีนยังเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางโบราณคดี เพราะพบหลักฐานของชุมชนโบราณที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในพื้นที่แห่งนี้มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ และสืบเนื่องถึงสมัยประวัติศาสตร์ตอนต้น โดยเฉพาะในสมัยทวารวดี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการพัฒนาเมืองและวัฒนธรรมอย่างกว้างขวางในดินแดนภาคกลางของประเทศไทย

Administrator 01/02/2026
173 ครั้ง 89 ดาวน์โหลด
ศรีทวารวดี

ศรีทวารวดี

ศรีทวารวดี กำลังเป็นจุดสนใจทางการศึกษาค้นคว้าของนักวิชาการและนักประวัติศาสตร์ในประเด็นที่ว่า ศูนย์กลางของศรีทวารวดีอยู่ที่ใด ศรีทวารวดีเป็นรัฐหรืออาณาจักร ประชาชนของศรีทวารวดีเป็นชนชาติใด ยิ่งไปกว่านั้น นักวิชาการบางท่านยังมีความคิดเห็นว่า ศรีทวารวดีควรเป็นชื่อของอะไร เช่น ชื่ออาณาจักร ศิลปะ หรือสมัยทางโบราณคดี โดยแต่ละท่านก็จะให้เหตุผลอ้างอิงของนักวิชาการในอดีตมาอธิบายเพิ่มเติม ซึ่งจริง ๆ แล้ว ศรีทวารวดีที่ปรากฏในเอกสารและข้อมูลต่าง ๆ คือคำอธิบายทางภาษา รวมทั้งคติและสมัยทางศิลปะ (พุทธศตวรรษที่ ๑๑–๑๖) เป็นแนวทางในการกำหนดประเด็นต่าง ๆ เพื่อการศึกษา

Administrator 01/02/2026
318 ครั้ง 168 ดาวน์โหลด
ร่องรอยชุมชนบริเวณลุ่มแม่น้ำนครชัยศรีก่อนพุทธศตวรรษที่ 24

ร่องรอยชุมชนบริเวณลุ่มแม่น้ำนครชัยศรีก่อนพุทธศตวรรษที่ 24

ร่องรอยชุมชนบริเวณลุ่มแม่น้ำนครชัยศรีก่อนพุทธศตวรรษที่ 24 นี้ ได้ศึกษาโดยเน้นการสำรวจในพื้นที่อำเภอเมือง และอำเภอนครชัยศรี ศึกษาความและกำหนดอายุของโบราณสถานและโบราณวัตถุที่สำรวจพบ เพื่อให้ได้ทราบอายุสมัยของชุมชนโบราณ ลักษณะการกระจายตัวของชุมชนหลังพุทธศตวรรษที่ 17 ในพื้นที่ศึกษา มาวิเคราะห์ร่วมกับหลักฐานเอกสารทางประวัติศาสตร์ ให้ได้ภาพรวมของชุมชนบริเวณลุ่มน้ำนครชัยศรีระหว่างพุทธศตวรรษที่ 17–24 ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ผลการศึกษาเฉพาะบุคคลฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจประวัติความเป็นมาของชุมชนในบริเวณจังหวัดนครปฐมทั้งในพุทธศตวรรษที่ 17–24 และเป็นข้อมูลแก่ผู้ที่สนใจจะศึกษาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และโบราณคดีในจังหวัดนครปฐมต่อไป หากมีข้อบกพร่องในผลการศึกษานี้ ต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วย ซึ่งอย่างน้อยการศึกษานี้คงจะได้เพิ่มเติมในส่วนของรายงานการสำรวจโบราณสถาน โบราณวัตถุในจังหวัดนครปฐม หวังว่าการสำรวจมานานพอสมควรในขณะที่ทำการหาแหล่งโบราณสถาน โบราณวัตถุได้ถูกค้นหาในทางอย่างต่อเนื่อง มิให้หยุดนิ่งตามไปด้วย

Administrator 01/02/2026
573 ครั้ง 215 ดาวน์โหลด