การศึกษาคติความเชื่อของชุมชนโบราณสมัยทวารวดีในลุ่มแม่น้ำแม่กลองและท่าจีน กรณีศึกษาจากพระพิมพ์ดินเผา

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา ลุ่มแม่น้ำแม่กลองและท่าจีน ครอบคลุมพื้นที่บริเวณด้านตะวันตกของลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งแต่จังหวัดกาญจนบุรี ราชบุรี นครปฐม มาจนถึงจังหวัดสมุทรสาคร ลักษณะทางภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบลุ่มกว้างขวาง มีลำน้ำซึ่งไหลผ่านหลายสาย บางส่วนของพื้นที่ราบนี้ก็มีภูเขาน้อยหน่อตั้งกระจายอยู่ ลักษณะพื้นที่ที่กล่าวนี้ ถือว่าเป็นพื้นที่เหมาะสมสำหรับการตั้งถิ่นฐานของชุมชนโบราณ เพราะมีความอุดมสมบูรณ์ และมีพื้นที่เป็นเส้นทางติดต่อค้าขายกับภูมิภาคอื่น ๆ ได้ ลำน้ำใหญ่ที่สำคัญในบริเวณนี้ได้แก่ แม่น้ำแม่กลอง มีจุดเริ่มต้นตั้งแต่ตำบลปากแพรก อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ที่ซึ่งแม่น้ำ 2 สาย คือ แม่แคะใหญ่และแม่แคะน้อยมาบรรจบกัน เกิดเป็นแม่น้ำสายใหญ่คือ แม่กลอง ซึ่งไหลมาบังอำเภอท่าม่วง ท่ามะกา เข้าสู่จังหวัดราชบุรีที่อำเภอบ้านโป่ง ต่อมามีอำเภอโพธาราม ผ่านเข้าสู่อำเภอเมืองราชบุรี ก่อนจะไหลออกอ่าวไทยที่จังหวัดสมุทรสงคราม แม่น้ำท่าจีน แยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาที่อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ไหลลงมาทางทิศใต้เข้าสู่เขตจังหวัดสุพรรณบุรี ผ่านอำเภอศรีประจันต์ สามชุก ศรีประจันต์ ผันตัวเข้าสู่จังหวัดนครปฐม แล้วไหลลงสู่ทะเลอ่าวไทยที่จังหวัดสมุทรสาคร นอกจากนี้ บริเวณลุ่มน้ำแม่กลองและท่าจีนยังเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางโบราณคดี เพราะพบหลักฐานของชุมชนโบราณที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในพื้นที่แห่งนี้มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ และสืบเนื่องถึงสมัยประวัติศาสตร์ตอนต้น โดยเฉพาะในสมัยทวารวดี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีการพัฒนาเมืองและวัฒนธรรมอย่างกว้างขวางในดินแดนภาคกลางของประเทศไทย